دوشنبه 23 ژوئيه 2007 - 01 مرداد 1386   اردوغان: اصلاحات در ترکیه ادامه خواهد داشت

رهبران حزب عدالت و توسعه بر پیروی از اصول اساسی جمهوری ترکیه تاکید داشته اند در پی پیروزی حزب حاکم در انتخابات پارلمانی ترکیه، نخست وزیر این کشور بر ادامه اصلاحات به منظور پیوستن به اتحادیه اروپا تاکید کرده است روز دوشنبه، 23 ژوئیه، گزارش شد که شمارش اولیه نتیجه رای گیری در انتخابات پارلمانی ترکیه نشان می دهد که حزب عدالت و توسعه، به رهبری رجب طیب اردوغان، نخست وزیر، توانسته است حدود 47 درصد از کل آرا را کسب کند آقای اردوغان گفته است که پیروزی حزب عدالت و توسعه نشان می دهد که مردم ترکیه از عضویت در اتحادیه اروپا و انجام اصلاحات مورد نظر دولت برای این منظور حمایت می کنند گرچه حزب عدالت و توسعه به عنوان یک حزب اسلامگرا شناخته می شود، اما آقای اردوغان تاکید داشته است که به قانون اساسی لائیک ترکیه احترام می گذارد و از اصول بنیادین نظام جمهوری این کشور تخطی نخواهد کرد یکی از نخستین اقدامات پارلمان جدید انتخاب رییس جمهوری این کشور است که نماد تداوم نظام لائیک ترکیه محسوب می شده است انتخابات اخیر پس از آن برگزار شد که نمایندگاه مخالف در دوره قبلی مجلس با گزینش عبدالله گل، نامزد حزب عدالت و توسعه، به ریاست جمهوری مخالفت ورزیدند و دلیل آن را اسلامگرایی وی و واهمه از خدشه دار شدن نظام لائیک این کشور در صورت انتخاب آقای گل عنوان کردند هنوز مشخص نیست که آیا حزب حاکم مجددا آقای گل را نامزد سمت ریاست جمهوری کند هرچند با وجود کسب اکثریت مطلق کرسی های پارلمان، این حزب نمی تواند بدون کسب حمایت سایر نمایندگان رییس جمهوری را انتخاب کند رییس جمهوری ترکیه با رای دست کم دو سوم نمایندگان مجلس ملی برای دوره ای هفت ساله به این سمت انتخاب می شود و در صورتی که هیچیک از نامزدهای انتخابات در دور اول و دوم رای گیری به این حد نصاب دست نیابد، فردی که در دور سوم اکثریت مطلق آرا را کسب کند به این سمت برگزیده می شود در صورتی که حتی در این مرحله نیز هیچیک از نامزدها نتواند اکثریت مطلق را کسب کند، دور چهارم رای گیری برگزار می شود و نامزد دارای بیشترین تعداد آرا رییس جمهوری ترکیه اعلام می شود. پارلمان ترکیه از مجلس بزرگ ملی با 550 عضو تشکیل یافته که براساس نظام نسبی انتخاب می شوند به نحوی که کرسی های پارلمانی به نسبت سهم احزاب در کل آرا در سطح کشور بین آنها تقسیم می شود اما تنها احزابی به پارلمان رای می یابند که دست کم ده درصد کل آرا را کسب کرده باشند استقبال اروپاییان مقامات اتحادیه اروپا هم نسبت به نتیجه رای گیری روز یکشنبه واکنش مثبت نشان داده و پیروزی حزب عدالت و توسعه را به رجب طیب اردوغان تبریک گفته اند رییس کمیسیون اروپا و مقامات ارشد برخی کشورهای عضو اتحادیه پیروزی حزب عدالت و توسعه را نشانه حمایت مردم ترکیه از تلاش دولت برای عضویت در اتحادیه اروپا دانسته اند و بازارهای مالی نتیجه این انتخابات را مثبت ارزیابی کرده اند به گفته آنان، نتیجه انتخابات نشان داده است که مردم ترکیه از هدف اعلام شده نخست وزیر برای پیوستن به اتحادیه اروپا حمایت می کنند   ژوزه مانوئل باروسو، رییس کمیسیون اروپا، گفته است که آقای اردوغان تعهد خود نسبت به حرکت مستمر به سوی عضویت در اتحادیه اروپا را ادامه خواهد داد در لندن، دیوید میلیبند، وزیر خارجه بریتانیا، گفته است که مهم است که اتحادیه اروپا از دولت جدید ترکیه برای پیگیری اصلاحات مورد نظر اتحادیه اروپا حمایت کند تا زمینه مساعد برای عضویت ترکیه در اتحادیه فراهم شود نخست وزیر سوئد نیز گفته است که مردم ترکیه قاطعانه از سیاست آقای اردوغان برای عضویت در اتحادیه اروپا حمایت کرده اند و دولت جدید، با اتکای به آرای مردم، می تواند با قاطعیت بیشتری به اصلاحات ادامه می دهد در عین حال، صدراعظم آلمان و رییس جمهوری فرانسه نسبت به نتیجه انتخابات اخیر واکنشی نشان نداده اند برخلاف بریتانیا و چند کشور دیگر عضو اتحادیه اروپا، آلمان و فرانسه دیدگاه مثبتی نسبت به عضویت ترکیه در اتحادیه اروپا ندارند زیرا نگران آن هستند که چنین تحولی باعث سرازیر شدن سیل مهاجران از این کشور مسلمان به سایر کشورهای عضو اتحادیه شود بازارهای مالی اعلام پیروزی حزب عدالت و توسعه را تحولی مثبت دانسته اند و ارزی برابری لیر ترکیه در برابر دلار آمریکا افزایش یافته است حزب عدالت و توسعه در انتخابات سال 2002 توانست حدود 34 درصد آرا را کسب کند و نتیجه انتخابات اخیر به منزله بهبود چشمگیر موقعیت این حزب در میان رای دهندگان محسوب می شود

http://www.kerkuk.net/haberler/haber.aspx?dil=1065&metin=2007072327

پیروزی دموکراسی در انتخابات ترکیه

انتخابات مجلس ترکیه با شرکت 14 حزب سیاسی و بیش از 7000 کاندیدا برای 550 صندلی مجلس ملی ترکیه دیروز22 جولای 2007 به پایان رسید و حزب حاکم ترکیه بار دیگر با اقتدار تمام به قدرت رسید. در انتخابات دیروز حزب عدالت و توسعه با بهره گیری از تبلیغات صحیح و جلب اعتماد ملت ترکیه توانست بعد از 50 سال به عنوان حزب حاکم برای دومین بار با رای بیشتر به مجلس ملی ترکیه راه یابد در این انتخابات عدالت و توسعه با  341 وکیل، جمهوریت خلق با 111 وکیل، حرکت ملی با 71 وکیل، کاندیدهای مستقل وابسته به کردها 24 وکیل، دیگر کاندیداهای مستقل هم 4 وکیل به عنوان وکلای ملت انتخاب شده و به محلس ملی ترکیه راه یافتند. مسعود ییلماز هم که سابقا دو بار به عنوان نخست وزیر انتخاب شده بود این بار به عنوان وکیل مستقل از ریضه شهری پدری خود انتخاب شد.

آنچه در این انتخابات حایز اهمیت بود توجه بیش از پیش رسانه های دنیا به انتخابات 2007 ترکیه بود چرا که خیلی ها این انتخابات را به عنوان رفراندوم به حساب می آوردند که ملت ترکیه بعد از 4 سال می خواهند عملکرد احزاب در قدرت و خارج از قدرت را ارزیابی کنند و خیلی ها به این خاطر به این انتخابات به عنوان رفراندوم ملی نگاه می کردند

همچنین در این انتخابات نگاه ملت ترکیه به ثبات و استقرار، مساله امنیت، رفاه، اقتصاد هم نگاه ویژه داشتند و خیلی از تحلیل گران مسائل ترکیه بر این اعتقاد بودند که ملت ترکیه به ثبات، امنیت و اقتصاد رای خواهند داد و هر حزبی که برای این کارها برنامه مدون داشته باشد رای خواهند داد و از غوغا و هیاهو خسته شده اند و نمی خواهند بیش از این شاهد رقابتها و مجادلات بی حاصل رهبران احزاب باشند آنها از احزاب برای امنیت و اقتصاد خود برنامه می خواهند.

علاوه بر این مسائل مبارزه با ترور و اتحادیه اروپا هم برای بسیاری از مردم ترکیه برای رسیدن به ثبات اقتصادی و امنیت اقصادی با اهمیت بود

جمهوریت خلق عقب ماند

با اینکه حزب جمهورت خلق به عنوان حزب مخالف اصلی در مجلس ملی ترکیه حضور داشت و برای انتخاب ریاست جمهوری عبداله گل رای نداد و در انتخابات ریاست جمهوری در مجلس گذشته حاظر نشد و به دادگاه قانون اساسی مراجعه کرد و دادگاه هم به نفع جمهورت خلق رای داد ولی در این انتخابات خیلی ضعیف ظاهر شد و با اینکه مدعی بود که این بار به تنهائی به حزب حاکم تبدیل خواهد شد ولی به خاطر ضعف تبلیغات و نبود برنامه مدون نتوانست مدافع ادعای خود شود بازی را به حزب عدالت و توسعه واگذار کرد. شعار جمهویت خلق به رهبری سیاستمدار باسابقه آقای دنیز بایکال "شیمدی جمهوریت خلق زامانی"  و "تک باشینا اقتدار" بود که نتوانست به خاطر سخنرانی های شعارگونه سخنرانان خود و همچنین افشاء بی جهت رقیب خود اردوغان به پیروزی قابل قبول برسد. دیروز در اردوگاه جمهوریت خلق ماتم و اتهام زنی به رهبران حزب حاکم بود

بازگشت حرکت ملی به مجلس ملی ترکیه

حزب حرکت ملی با تکیه بر مبارزه جدی با ترور و حفظ منافع ملی ترکیه در مقابل کشورهای خارجی و اتحادیه اروپا پا به میدان مبارزه انتخابات نهاد و رهبر این حزب آقای دولت باغچه لی بیشترین حمله را به برنامه های 4 سال گذشته حزب حاکم یعنی عدالت توسعه داشت و در این افشاگری ها هم تا حدودی موفق شد و توانست به عنوان سومین حزب با بیش از 70 وکیل به مجلس ملی ترکیه باز گردد و به عنوان حزب مخالف حزب اردوغان در مجلس حضور داشته باشد حزب حرکت ملی در سال 2002  نتوانسته بود سقف رای احزاب در ترکیه برای ورود به مجلس که 10 درصد کل رای است را به دست آورد ولی این بار توانست بیش از 14 درصد کل رای ماخوذه را به خود اختصاص دهد. این رای نشان داد که ملت ترکیه به مبارزه با ترور هم همسان توسعه اقتصادی اهمیت می دهد

پ.ک.ک و کردهای افراطی بازنده اصلی

 در این مرحله از انتخابات ترکیه با اینکه کردها می تواسنتند با نام "د.ت.پ یا حزب جامعه دموکراتیک" شرکت کنند ولی به خاطر اینکه نمی توانستند سقف 10 درصد کل رای برای ورود به مجلس  را به دست آورند و به این خاطر همگی به صورت مستقل شرکت کرده بودند حتی دبیر کل این حزب هم به عنوان کاندیدا مستقل از ماردین شرکت کرده بود و انتخاب شد و در کل 24 وکیل مستقل حامی هویت کردی  به مجلس ملی ترکیه انتخاب شدند  دراین باره  این نکته حایز اهمیت است که با اینکه این کاندید ها با استفاده از چندین رادیو و تلویزیون کردی و تلویزیون های بین المللی بیشترین تبلیغات را داشتند ولی نتوانستند در شهر دیاربکر هم به اکثریت دست یابند و در این شهر حزب عدالت و توسعه رای اول را آورد، کردها که بیشترین تبلیغات را برای کردی نشان دادن شهر دیاربکر به عمل آورده بودند در عمل خلاف این ثابت و نشان داد که کردها در انتخابات آزاد نمی توانند رای اول را هم در این شهر به دست آورند مدعیان 20 میلیون کرد در ترکیه در عمل شکست سختی خوردند و به زور توانستند 24 وکیل به مجلس ترکیه بفرستند با این انتخابات آزاد طرفدران پ.ک.ک. عصبانی شده بودند و در چند روستا با ملت درگیر شدند و بیش از 20 نفر زخمی شدند و این انتخابات درسی بود به پ.ک.ک و حامیان آن که این گروه طرفداری در میان کردها هم ندارد و باید از حمایت این گروه تروریست دست بردارند و آنها هم اگر خواهان زندگی مسالمت آمیز با تورکها هستند باید به پروسه دموکراتیزاسیون خاورمیانه بپیوندند و سلاح را بر زمین بگذارندو یا به عنوان یک گروه مافیائی به قاچاق اسلحه، مواد مخدر، ترور و قاچاق انسان ادامه دهد.

حضور پر رنگ الجزیره انگلیسی در این دوره

الجزیره انگلیسی زبان در این دوره با بیش از 4 خبرنگار حرفه ای از 3 شهر به صورت مستقیم این انتخابات را گزارش می کرد. نازنین مشیری و کلارک از شهر استانبول، بارنبی فلیپس از آنکارا و استانبول، جان کوکسون از شهر دیابکر در عرض یک هفته گذشته گزارش های مختلفی مخابره کردند همچنین در روز 21 جولای هم یک گزارش مستند درباره آتاتورک* به گزارشگری آقای عمران قاردا از الجزیره پخش شد و در سایت الجزیره هم موجود است در این گزارش با یک نویسنده ارمنی تبار ترکیه هم به نام "سیون نیسانیان" هم که مخالف جمهوری ترکیه بود مصاحبه شد این نویسنده یک کتابی نوشته به نام"یالنیش جمهوریت" که در این گزارش هم نشان داده شد

  آقای جان کوکسون در چند روز گذشته بیشترین سمپاتی را به نفع کردها از شهر دیابکر انجام داد چندین گزارش از نحوه تبلیغات کاندیدا های کرد  و از متینگهای آنها به صورت مستقیم ارائه کرد ایشان چند ماه پیش هم یک گزارش مستند از کردستان عراق هم آماده کرده بود به نام"در جستجوی کردستان" که از الجزیره انگلیسی زبان پخش شد و در این گزارش حتی با عبداله مهتدی دبیرکل حزب کومله هم مصاحبه شد و یکی مراسمات آنها را در شهر اربیل نشان داده شد و همچنین  دره  بارزان هم در این گزارش جایگاه خاصی داشت.

همچنین نازنین مشیری هم یک گزارش درباره ارامنه ترکیه  یک گزارش هم درباه هتلهای اسلامی ترکیه هم مخابره کرد که تقریبا می توان گفت طرفدرانه بود آقای کلارک هم با دو کارشناس ارشد مسائل خاورمیانه از استانبول به نام آقای مروان بیشارا از فلسطین و آقای چنگیز آکتار از ترکیه لحظه به لحظه انتخابات را به صورت مستقیم تحلیل می کردند و آقای بارنبی فلیپس هم از آنکارا تمامی لحظات انتخابات را مخابره می کرد. علاوه بر این خبرنگاران سایت الجزیره هم بیشترین مطلب و تحلیل از این انتخابات را به زبان انگلیسی منتشر کرد.

*Father of the Turks

احسان آستارالی

03:24 گرينويچ - دوشنبه 23 ژوئيه 2007 - 01 مرداد 1386

حزب عدالت و توسعه در انتخابات ترکيه پيروز شد

حزب حاکم 'عدالت و توسعه' با کسب حدود نيمی از آراء در انتخابات ترکيه به پيروز شد. نخست وزير ترکيه اين نتيجه را پيروزی ای برای دموکراسی در کشورش دانست.

رجب طيب اردوغان، نخست وزير ترکيه در جمع طرفدارانش در آنکارا گفت در ۵۲ سال اخير اين بار نخست است که حزبی توانسته تعداد آرای خود را افزايش دهد.

حاميان حزب وی که اسلامگراست در خيابان های آنکارا و شهرهای ديگر به جشن و شادی پرداخته اند.

گزارش شده حزب آقای اردوغان ۳۴۰ کرسی از ۵۵۰ کرسی پارلمان را به خود اختصاص داده است.

انتخابات پارلمانی ترکيه صبح يکشنبه ۲۲ ژوئيه آغاز شد و ميليون ها نفر در انتخاباتی که ميزان مشارکت 'بسيار بالا' اعلام شده، رأی دادند.

رجب طيب اردوغان پس از پيروزی تاکيد کرد برای ورود ترکيه به اتحاديه اروپا تلاش خواهد کرد.

وی گفته است به همه مردم ترکيه خدمت خواهد کرد، بدون توجه به اينکه به حزب وی رای داده اند يا خير.

نتيجه اين انتخابات برای نظام سکولار ترکيه که درتلاش است ميان اصول اسلامی و دموکراسی موازنه برقرار کند، اهميت ويژه ای دارد.

خبرنگار بی بی سی در آنکارا می گويد مردم ترکيه حزب حاکم را به رغم صحبت هايی که در مورد اسلامگرايی آنها می شود، تهديدی برای نظام سکولار اين کشور نمی بينند.

انتخابات زودهنگام روز يکشنبه به عنوان راه حلی برای بحران سياسی اخير ترکيه برگزار شد.

اين بحران پس از آن آغاز شد که حزب عدالت و توسعه عبدالله گل، وزير امور خارجه، را که تمايلات مذهبی دارد، برای احراز سمت رياست جمهوری نامزد کرد.

ارتش و احزاب مخالف ادعا کردند که انتخاب آقای گل، نظام سکولار ترکيه را به خطر خواهد انداخت و با همين استدلال، مانع انجام رای گيری شدند تا سرانجام قرار شد انتخابات پيش از موعد برای حل بن بست برگزار شود.

حدود ۴۲ ميليون رای دهنده، از ميان نامزدهای ۱۴ حزب رقيب، ۵۵۰ نفر را برای حضور در پارلمان انتخاب کرده اند.

تمام پوسترهای تبليغاتی بر اساس قانون انتخابات ترکيه، شنبه شب از سطح شهرها جمع آوری شده بودند. اين انتخابات تلاشی است برای حل بحرانی که بر سر مجموعه اصلاحات پيشنهادی دولت رجب طيب اردوغان در قانون اساسی ايجاد شده است.

از جمله اين اصلاحات انتخاب مستقيم رييس جمهور توسط مردم است، در حالی که در حال حاضر پارلمان رييس جمهور را انتخاب می کند.

رييس جمهوری فعلی ترکيه و هواداران او حزب حاکم را متهم کرده اند که برنامه ای اسلام گرايانه را در دستورکار خود دارد اما دولت آقای اردوغان اين ادعا را رد می کند.

پبروزی حزب عدالت و توسعه

IRANEMROOZ

PEIKNET 2007 07 23

گرگ در اساطير ترك

نوشته ماشااله رزمی

دشمن معتصم ، بابک گرگ دلم من

از سخنان مشهور بابک خرمدین

زبان،تاريخ و اسطوره در شكل گيري هويت ملي نقس اساسي را بازي مي كنند به همين خاطر جنبش هاي ملي ارزش زيادي براي هر يك از آنها قائل ميشوند. بعضي از پرسوناژهاي اسطوره اي در بحرانهاي ملي بصورت نجات دهنده در روانشناسي اجتماعي ظاهر مي شوندو گرگ در اسطوره هاي ترك چنين نقش و جايگاه خاص را دارد.گرگ در اسطوره هاي ملل تورك همان نقشي را بازي مي كند كه سيمرغ در اسطوره هاي فارس بازي كرده است.در دوران آنيميسم گرگ توتم اقوام ترك بوده است.اجداد اوليه ترك ها اعتقاد داشتند كه ترك ها از بچه اي كه از يك ماده گرگ خاكستري زاده شده بود بوجود آمده اند.در قرن هشتم ميلادي كه تركها با اسلام آشنا شدند اين انديشه نيز اسلامي شدو گفته شد قبايل ترك از پشت پسران حضرت نوح بوجود آمده اند .حضرت نوح نيز براي ترك ها از آن جهت در ميان پيامبران برجسته تر است كه قبل از پيدايش اديان توحيدي نوح خداي نور و خورشيد بوده است و در بعضي اسطوره ها هم عمر نوح سيصدو شصت و پنج سال ذكر شده كه برابر سيصد و شصت و پنج روز يك سال است و نوروز همان روز تولد خورشيد است.

جالب توجه است كه گرگ ومخصوصا گرگ سفيد در ميان قبايل سرخپوست آمريكاي شمالي هم حيوان مقدسي محسوب مي شود و چون طبق نظر مردم شناسان،در دوره يخبندان كه شمال آسيا به آلاسكا در شمال امريكا وصل شده بوده،بوميان شمال شرق آسيا از اين طريق به آمريكا رفته اند و بعد از دوران يخبندان ارتباط آنان با ساكنان ساير قاره ها قطع شده است لذا احتمالا اعتقاد به مقدس بودن گرگ از ريشه تركي سرخپوستان آمريكاي شمالي مانده است.سرخپوستان لقب گرگ سفيد را براي روساي قبايل انتخاب مي كردند.

در ميان تمام طوايف شكارچي و دامدارگرگ داراي ابهت ويژه اي است زيرا گرگ همواره بدنبال گله گوسفند و گله حيوانات وحشي گياهخوار مي رود و در فرصت مناسب به گله مي زند و سهم خود را مي برد.قبل از اينكه ساكنان آسياي مركزي سگ را اهلي بكنند توان مقابله با گرگ را نداشته اند، مخصوصا كه گرگ شكارچي ماهري است وبا پنهانكاري تمام به گله نزديك مي شود واگر حمله گروهي باشد كاري از دست چوپان بر نمي آيد بدينجهت گله داران اوليه گرگ را مي پرستيدند و فكر مي كردند اگر احترام و التماس بكنند گرگ كمتر به آنها خسارت خواهد زد . انواع اوراد جادوئي نيز براي جلوگيري از حمله گرگ وجود داشته و حتي بعد از اسلام هم اين اوراد جادوئي به شكل ديگري حفظ شدند مثلا دعاي بستن دهان گرگ كه در كتابهاي ديني وجود دارد تغيير شكل يافته همين اوراد جادوئي است. گرگ در تمام نقاط جهان وجود دارد اما در نقاط سرد سير شما آسيا و شمال آمريكا بيشتر از جاهاي ديگر است و بهمين خاطر گرگ در زندگي روز مره بوميان شمال آسيا وآمريكا حضور عيني دارد و با فرهنگ مردمان شمالي عجين شده است.


گرگ خاكستري در اسطوره هاي پيدايش گوگ ترك ها(ترك هاي آسماني)عنصر ميتو لوژيك برجسته اي است.طبق نوشته قديمي ترين منابع چيني ،اولين خاقان گوگ ترك ها كه‹‹آسينا›› يا آچينه نام داشت از يك ماده گرگ خاكستري زاده شده بود .اين خاقان داراي نيروي ماوراء طبيعي بود و بر روزقارها و ياغموت ها حكمراني مي كرد.توضيح اسطوره فوق اين است كه كه گوگ ترك ها در سواحل غربي درياي غرب زندگي مي كردند ،يكي از ملل همسايه كه دشمن آنان بود با حمله اي آنان را قتل عام كرد،از اين كشتار تنها يك پسر بچه زنده ماند .سرباز دشمن كه او را ديده بود نخواست او را بكشد ولي دست ها و پاهاي وي را بريد و او را در باتلاقي انداخت . اين بچه را گرگ ماده اي پيدا نموده وبزرگ كرد و از وي حامله شد،خان دشمن وقتي از زنده ماندن او با خبرگشت ماموران خود را براي كشتن آن شاهزاده فرستاد و گرگ خاكستري قبل از رسيدن ماموران دشمن شاهزاده را برداشت و به شرق آمد و در غاري پناه گرفت و در همانجا پسري بدنيا آورد.بعد ها خاقان هاي ترك هر سال در ماه مخصوصي آدمهاي خودشان را به اين غار مقدس مي فرستادند و درآنجا قرباني كرده و به ارواح اجدادشان هديه مي كردند .اين غارها را ترك ها‹‹بودون اينلي›› يعني خداي نگهدارنده ملت مي ناميدند.

خان هاي گوگ ترك ها در مقابل فرارگاه ها و اقامتگاه هايشان علمي نصب مي كردند كه شكل كله گرگ را داشت.ساير تيره هاي ترك نيزكه در آسياي مركزي حكومت كرده اند درباره منشأ پيدايش خودشان همواره روي عنصر گرگ تأكيد مي كردند.

از قرن چهارم به بعد در منابع چيني درباره ترك هاي اويغور اطلاعات با ارزشي وجود دارد و هنگام ذكر نام اويغورها منشأ آنان را به اسطوره گرگ خاكستري نسبت مي دهند. طبق يكي از اين روايات چيني يكي از خاقان هاي هون ها در دختر بسيار زيبا رو داشت ،اطرافيان خاقان اعتقاد داشتند كه اين دختران شايسه خدا هستند . خاقان تصميم مي گيرد اين دخترها را به خدا هديه كند و بدينجهت آنان را در قلعه بزرگي در نقطه اي كه كسي را بدان دسترسي نبود پنهان مي سازد.روزي در مقابل اين قلعه گرگي ظاهر مي شود و يكي از دختران خيال مي كند اين گرگ فرستاده خداست و با آن گرگ هم آغوش مي شود و اويغورها از پيوند آن گرگ با شاهزاده خانم زيبا بوجود مي آيند.

طبق اين اسطوره خان هاي اويغور نيز كه خود را از نوادگان گوگ ترك ها مي دانستند همواره علم فلزي(سنجاق)با خود حمل مي كردند كه به شكل كله گرگ بود.گرديزي مي نويسد كه‹‹مويون - چور››،خان بزرگ اويغور ها يكي از ژنرال هاي چيني را وادار كرده بود كه در مقابل پرچم گرگ خاكستري به خاك بيافتد.

بعد از تشكيل امپراطوري مغول اسطوه هايي كه درباره منشأ ترك ها موجود بود به سلاله چنگيز خان نيز نسبت داده شد و ان عده از سلاله هاي ترك كه در تشكيل امپراطوري مغول شركت كرده بودند،اصل و نسب خود را با چنگيز خان يكي مي دانستند.

حكومت هاي ترك كه در اتحاديه (فدراسيون)قبچاق وارد شده بودند خود را با چنگيزخان هم منشأ مي دانستند و در اثري بنام ‹‹چنگيز نامه›› دو اسطوره درباره سلاله چنگيزخان قيد شده است يكي از اين اسطوره ها خيلي شبيه روايت چيني ها درباره منشأ اويغورها است طبق اين اوسطوره خان‹‹آق دنيز››(درياي سفيد) دختري بسيار زيبا بنام ‹اولا مليك›داشت كه در زبان مغولي بمعني غزال(مارال) مي باشد. اين دختر بقدري زيبا بود كه وقتي وي خنديد درختان خشكيده گل مي دادندو وقتي قدم در زمين خشك مي گذاشت زمين پر از سبزه مي شد.پدر خورشيد براي اينكه ماه و خورشيد اورا نبينند وي را در قصر بزرگي مخفي كرده بود،روزي هنگامي كه دختر از پنجره قصر به بيرون نگاه مي كرد آفتاب به صورتش خورد و از نور خورشيد حامله شد و بعداز سپري شدن دوران حاملگي پسري بدنيا آورد كه او را‹‹دوبون - بايان››نام نهادند.ميدانيم كه دوبون بايان يكي از اجداد چنگيز خان است و به اين ترتيب منشأ چنگيز خان را به نور نسبت مي دادند.در اين اوسطوره نامي از گرگ خاكستري به ميان نيامده است.اوسطوره دوم درباره افسانه‹‹آلان - قوآ››مادر چنگيز خان است. آلان - قوآ بعد از مرگ شوهر و بيوه شدنش از روحي كه بصورت نور وارد مي شود و به شكل گرگ خاكستري خارج مي گردد حامله شده و چنگيز خان را بدنيا مي آورد. در اين اوسطوره گرگ خاكستري با نور يكي شده است.

مورخين مسلمان كه تاريخ مغول را نوشته اند هيچكدامشان از گرگ خاكستري سخني به ميان نمي آورندابوالقاضي خان ورشيد الدين كه اعلام مي كنند‹چنگيز نامه›هاي زيادي ديده اند و درباره منشأمغول ها اظهار نظر كرده اند از ‹بورت-چينه›كه در زبان مغولب بمعني گرگ خاكستري است تناه بعنوان يك شخصيت نامدار ياد مي كنند. طبق نوشته هاي همين مورخين ‹‹آلان- قوآ››از انساني كه در ميان نور از آسمان نازل شده بودحامله شده و چنگيز خان را زائيده است.

خان هاي مغول كه بعدها تحت تاثير فرهنگ اسلامي قرار گرفته بودند درباره منشأخودشان اوسطوره گرگ را نمي پسنديدند بهمين ترتيب خان هاي اويغور نيز بهد از آنكه دين مانوي را قبول كردند گرگ خاكستري را فراموش نمودند در اين مورد ميتوان به اوسطوره بوغوخان اشاره كرد.در روايت‹‹توكوز-اوغوز››(اويغور)پسر بچه اي كه دست ها و پاهايش بريده شده بود بوسيله يك راهب ماني پرورش داده مي شود نه توسط گرگ خاكستري.

در بعضي از داستان هاي قديمي گرگ به ترك ها راه نشان مي دهد و سمبل خرد و كيا است.در كتيبه اوغوز خاقان كه به خط اويغور نوشته شده است گرگ راهنماي ترك هاست.عين همين مضمون در تاريخ‹‹علي حال الدين››نيز قيد شده است ودر هر دو مورد گرگ راهنما *باش قورت*يعني رئيس و سركرده گرگ ها ناميده شده است.

از دورانهاي بسيار قديم منشأ سلاله هاي ترك به گرگ نسبت داده مي شده و هيچ فرقي بين گرگ اوسطوره اي با جانور معمولي كه گرگ است قائل نمي شدند و فقط بعد از زياد شدن جماعات ترك اين اينگونه فهميده شد كه گرگ خاكستري يك جانور معمولي نبوده بلكه موجود خدائي بوده كه بصورت نور از آسمان به زمين آمده است و بعدها نيز نقش رهبري ومربي به وي نسبت داده شده است.

گرگ در ميان مغول ها سمبل قهر و خشم نيز است،در تاريخ ها آمده است كه وقتي چنگيز خان خبر كشته شدن ايلچي هاي خود را بدست خوارزمشاهيان شنيد غضبناك شده بالاي كوهي رفتو مانند گرگ زوزه كشيد و بدينسان همه فهميدند كه بايد آرايش جنگي بگيرند و انتقام سختي از خوارزم وخوارزمشاهيان گرفته خواهد شد.

در كتاب ده ده قورقود در يكي از حكايات ، دو بار از گرگ با احترام ياد مي شود يكي :" قوردون اوزو موبارك" يعني روي گرگ مباركو ديگري" قارا باشيم قوربان اولسون قوردوم سانا" يعني سر سياه من قربان تو باد اي گرگ من،است همچنين در اوراد و دعاهاي شامان ها ي ترك نيزبا فرهنگ گرگ خاكستري برخورد مي كنيم.

هم اكنون در بعضي از روستاهاي آذربايجان وقتي ظلم بزرگي به كسي وارد مي شود ويا عزيز ترين كس آدم به ناحق كشته ميشود ويا در اثرسانحه اي مي ميرد،زن يا مادر كسي كه مرده در بيرون از آبادي زوزه گرگ مي كشد و اين باقيمانده نوعي از اعتقادات شامانيستي است و بمعني اعتراض به خالق مي باشد.كسي كه زوزه گرگ مي كشد مي خواهد بگويد كه ديگر انسان نيست و خدارا بندگي نخواهد كرد و همه تكاليف ديني را از دوش خود انداخته است و هيچ چيزي را گناه نخواهد شمرد حتي قتل نفس و حرام خواري را.

طي قرن هاي گذشته ساكنان شمال آسيادر زمستان كه درجه حرارت تا چهل درجه زير صفر مي رسد از پوست گرگ پوستين درست مي كردند تا خود را از سرما حفظ بكنند و مخصوصا هنگام شكار پوستين گرگ مي پوشيدند كه هم سبك است و هم گرم و در اثر برف وباران نيز خيس نمي شود.شامان هاي ترك نيز كه (تويون)ناميده مي شدند همواره پوستين گرگ مي پوشيدند.

دندان گرگ بعنوان دگمه لباس ونيز گردنبند براي جلوگيري از زخم چشم،دم گرگ بعنوان زينت كلاه،پوست گرگ براي پوستين و دست خشك شده گرگ براي معالجات جادوئي استفاده عمومي در ميان ساكنان شمال آسيا داشته است.

اكنون نيز در روستاهاي قره داغ دست گرگ را در خانه ها نگه ميدارند و هنگاميكه گلوي بچه اي درد مي كند ،دست گرگ را بر محل درد مي زنند و اعتقاد دارند كه بيماري برطرف مي شودونيز عليرغم حرام بودن گوشت گرگ براي مسلمانان ميدانيم كه شكارچي ها دل و جگر گرگ را مي خورند ومخصوصا در آذربايجان اين اعتقاد وجود دارد كه خوردن جگر خام گرگ ،دل و جرأت آدم را زياد مي كند.همين امروز حتي در شهرهاي آذربايجان «قورد اوره يئميش»(كسي كه دل گرگ را خورده است)معادل آدم فوق العاده بيباك وشجاع بكار مي رود.بعضي از روستاييان هم دل وجگر گرگ را بعنوان داروي معجزه گر مي خورند وآدمهاي تك رو وتيز بين راهم به گرگ تشبيه مي كنند ونسبت به گرگ ترسي توام با احترام دارند.

تعداد زيادي از شاهكار هاي ادبي جهان با الهام از افسانه ها و اسطوره هايي كه درباره گرگ وجود دارد ساخته شده اند و به هرجا كه پاي تركان و اقوام شمالي رسيده است اسطوره گرگ نيز با آنها به اقصي نقاط جهان رفته است كه از آن جمله ميتوان از گرگي ياد كرد كه سمبل شهر رم در ايتالياست و طبق اسطوره ها آن گرگ روملوس را با شير خود بزرگ كرده و وي نيز شهر رم را بنيانگذاري كرده است.

اثر جاودانه استاد رضا براهني « رازهاي سرزمين من»هم با الهام از اسطوره گرگ در فرهنگ ملل ترك نوشته شده است و در آن ماده گرگي كه بچه هايش توسط ماموران شاه كشته شده اند از كوه سبلان پائين مي آيد و بصورت زني جنگجو قهرمانانه در انقلاب ضد سلطنتي شركت مي كند و مي جنگد و بعد از آنكه رژيم شاه را سرنگون مي سازد دوباره به موطن اصلي خود در دامنه سبلان بر مي گردد و از انظار پنهان مي شود.

18:26 گرينويچ - دوشنبه 23 ژوئيه 2007 - 01 مرداد 1386

نفیسه کوهنورد
روزنامه نگار از ترکیه

انتخابات ترکیه: چرا "عدالت و توسعه" برد؟

نیمه شب گذشته، اندک زمانی بعد از اعلام نتایج اولیه انتخابات پارلمانی ترکیه، صدای رجب طیب اردوغان، رهبر حزب عدالت و توسعه، در تمام ایستگاه های تاکسی استانبول به گوش می رسید. راننده ها و مردم در جای جای شهر دور یکی از تاکسی هایی که رادیویش با صدای بلند روشن بود گرد آمده بودند تا سخنان رهبر حزب پیروز این انتخابات را بشنوند.

آقای اردوغان که پس از رای دادن در استانبول راهی آنکارا، پایتخت ترکیه، شده بود در جمع طرفدارانش در آن شهر با صدایی مملو از هیجان به خاطر آرای بالایی که مردم به نفع حزب او به صندوق ها ریخته بودند تشکر می کرد و به مخالفانش هم پیغام می داد که آنها را نیز در آغوش خواهد گرفت.

در این میان بحث تحلیل نتایج آرا هم در ایستگاههای تاکسی شهر استانبول داغ بود و هر زمان صدای اردوغان به واسطه فریادها و تشویق های مردم آنکارا قطع می شد، همه درباره اینکه چگونه عدالت و توسعه توانست با اکثریت آرا فاتح انتخابات شود به گفتگو می پرداختند.

البته نتایج چندان دور از انتظار نبود و نظرسنجی هایی که پیش از انتخابات از سوی روزنامه رادیکال و زمان ترکیه انجام شد نیز خبر از پیشتازی حزب نخست وزیر این کشور می داد. با وجود این بسیاری از مردم می گفتند با اینکه می دانستند عدالت و توسعه پیروز می شود، تصور نمی کردند بتواند حدود ۴۷ درصد آرا را بدست اورد. از این رو هر یک دلیلی را برای تحلیل این نتیجه مطرح می کردند.

ترس از ارتش

به اعتقاد برخی از مردم یکی از مهمترین دلایل پیروزی چشمگیر عدالت و توسعه وقایعی بود که پیش از انتخابات بر سر گزینش رییس جمهور این کشور رخ داد. چند ماه قبل از این وقتی اردوغان، عبدالله گل، وزیر خارجه دولتش را به عنوان یگانه نامزد حزب برای این سمت مطرح کرد، ارتش به بهانه به خطر افتادن نظام لائیک اقدام به انتشار بیانیه ای اینترنتی کرده و تلاش کرد راه کاخ چانکایا را بر این حزب ببندد.

دیلک دختر دانشجویی که به حزب "جمهوری خلق"، حزب رقیب عدالت و توسعه، رای داده معتقد است اگر ارتش در روند انتخابات ریاست جمهوری مداخله نمی کرد شاید امروز عدالت و توسعه با این تفاوت فاحش نمی توانست از رقبایش سبقت بگیرد.

این تحلیل در میان بسیاری از روشنفکران و روزنامه نگاران ترک هم مطرح است. حسن جمال نویسنده سرشناس روزنامه ملیت می گوید: "مردم از لج ارتش به عدالت و توسعه رای دادند. چرا که آنها این مداخله را خلاف دموکراسی می دانند."

اما به هر حال دسته ای از مردم هم نگرانی ارتش و حزب نزدیک به آن یعنی جمهوری خلق را بحق می دانند و بر این باورند که تیم اردوغان دیر یا زود دین را به داخل دولت و نظام لائیک راه خواهد داد.

اسلام گرا یا عمل گرا؟

این نگاه از شناختی نشات می گیرد که برخی از مردم نسبت به اعضای حزب عدالت و توسعه دارند. گردانندگان این حزب زمانی از شاگردان محبوب نجم الدین اربکان، رهبر احزاب اسلام گرای رفاه، فضیلت و سعادت بودند، و گرچه در سال ۲۰۰۱ با تاسیس حزب عدالت و توسعه راه خود را از استادشان جدا کردند، همچنان به اسلام گرایی معروفند. به همین دلیل هم حامیان افراطی لائیسیسم در این کشور بر این باورند که اگر این حزب بتواند به کاخ ریاست جمهوری راه یابد احکام دینی را در جامعه پیاده خواهد کرد.

این در حالی است که عدالت و توسعه در چهار و نیم سال اخیر از هر گونه تندروی در مسائل دینی پرهیز کرده است. با آن که تصور می شد این حزب به محض قدرت گرفتن الکل را ممنوع اعلام کرده و اجازه شنا به زنان در استخرهای عمومی ندهد و یا حتی حجاب را اجباری کند، دولت اردوغان هیچ گامی در تحقق این مسائل برنداشته است.

اما به رغم این، گروهی معتقدند که این حزب فعلا دست به عصا راه می رود و حتما برنامه هایی در پشت پرده برای این موضوعات دارد. جالب این که همین موضوع سبب شده که بخشی از طبقه محافظه کار ترکیه از این حزب چندان خشنود نباشند.

امینه، که چادری مثل زنان عثمانی سر کرده و تنها چشمها و قسمتی از بینی اش دیده می شود، می گوید: "من و اطرافیانم عدالت و توسعه را حزبی اسلامی نمی دانیم . اگر واقعا اسلام گرا بودند همسر اردوغان به عنوان یک زن مسلمان با جورج بوش دست نمی داد. آنها فقط ادای اسلام گرایی در می آورند."

در مقابل زلنور، زن میانسالی که نمی گوید به چه حزبی رای داده، واژه اسلام گرا را برای اردوغان و اطرافیانش به کار می برد و بر این باور است اگر آنها تمام مراکز قدرت را بدست آورند خواسته های خود را عملی می کنند و نظام لائیک را برای همیشه برمی چینند.

زلنور می گوید: "همه چیزبه آرامی آغاز می شود. حتی اگر این حزب کار خاصی نکند اسلام گرایی مردان و محجبه بودن زنانش ناخوداگاه در ذهن مردم جا می گیرد و با توجه به این که قشری از ملت این کشور زمینه پذیرش بسیاری از چیزهای سمبلیک مانند حجاب را دارند، آرام آرام همین ها نمو یافته و جامعه را به سوی مذهب گرایی و محافظه کاری بیشتر سوق می دهد."

سرکان، گارسن یکی از رستورانهای خیابان استقلال استانبول، که معتقد است این حزب به طور علنی سعی در تغییر نظام دارد، با صراحت می گوید: "من مطمئنم که عدالت و توسعه قصد اسلامی کردن جامعه را دارد. قبل از آمدن اردوغان بر سر قدرت، راکی، نوشیدنی الکلی ترکها، بدون مالیات و به قیمت مناسب فروخته می شد. اما دو سال قبل دولت شایعه راکی تقلبی را راه انداخت و بعد تمام شیشه ها را جمع آوری کرده ازنو با مالیاتی سنگین به رستورانها فروخت."

به نظرافرادی مانند زلنور و سرکان، رای دهندگان به عدالت و توسعه تنها از قشر دیندار جامعه بوده اند که معتقدند عدالت و توسعه آنها را به بهشت راهنمایی خواهد کرد. اما همه کسانی که در ایستگاه تاکسی منطقه لوند استانبول ایستاده اند و طرز پوشش آنها از رفاه اقتصادی نسبی آنها حکایت دارد، با این نظر موافق نیستند.

بوران، پسر جوانی که دانشجوی هنر است، می گوید: "اگر عدالت و توسعه توانست رای بالایی بیاورد به سر سلامتی نا توانی بعضی رقبایش مانند حزب دموکرات از یک سو و اشتباهات برخی دیگر همچون حزب جمهوری خلق است. خدا برای هر سیاستمداری رقیبانی مانند رقبای اردوغان نصیب کند."

حزب جمهوری خلق به رهبری دنیز بایکال با مطرح کردن لزوم کسب رای ۳۶۷ نماینده مجلس برای انتخاب رییس جمهور، عملا بدعتی جدید در تاریخ پارلمان ترکیه گذارد و عبدالله گل را از نشستن بر این مسند بازداشت. حزب بایکال در انتخابات دیروز تنها ۲۰ در صد آرا را به دست اورد که نزد مردم ترکیه به عنوان شکستی سخت و شاید جبران ناپذیر تعبیر شد.

اقتصاد؛ عامل اصلی

در این میان سعادت الدین، یکی از جوانانی که با دقت به سخنرانی اردوغان گوش می کند، می گوید: "شما که یک خبرنگار خارجی هستی الان با حرفهایی که شنیدی بر روی موضوع پیروزی اسلام گراها تمرکز می کنی. اما واقعا این طورنیست. نه عدالت و توسعه اسلام گرا به معنی واقعی است و نه جدال اسلام و لائیسیسم در مسائل روزمره مردم جایی دارد. برای مردم مسائل اقتصادی در درجه اول اهمیت قرار دارد."

نگاهی به جدول آرا هم این جملات را تصدیق می کند. با آن که پیش از انتخابات در برخی از شهرهای ترکیه از جمله آنکارا، ازمیر و استانبول به دعوت سازمانهای غیردولتی حامی لائیسیسم چندین تظاهرات در حمایت از نظام سکولار و تا حد زیادی بر ضد دولت اردوغان برگزار شد، باز در تمام این شهرها هم عدالت و توسعه بیشتر آرا را بدست آورد.

به دنبال حرفهای سعادت الدین، یکی از رانندگان تاکسی تاکید می کند قسمتی از آرای عدالت و توسعه متعلق به کسانی است که خواهان ادامه ثبات اقتصادی بوده اند. سلامی هم که در آق مرکز، یکی ازبزرگترین مراکز خرید این منطقه، مغازه دارد این گفته را تایید می کند: "عدالت و توسعه در اقتصاد موفق بوده و توانسته در جذب سرمایه خارجی خوب عمل کند. اما دیگر احزاب در برنامه هایشان گفته بودند راه را بر خارجی ها خواهند بست. این برای تجار ترکیه خوشایند نیست."

عدالت و توسعه در این سال ها توانست نرخ تورم را مهار کند و ارزش لیر ترک را با برداشتن صفرهای بیشمارش افزایش دهد. در این دوران روابط تجاری ترکیه با بسیاری از کشورهای منطقه از جمله ایران هم افزایش یافت و سرمایه گذاری شرکتهای غربی در بانکهای این کشور هم رشد قابل ملاحظه ای کرد.

از طرفی به نظر می رسد وعده عدالت و توسعه درباره تغییر و اصلاح قانون اساسی نیز در جلب آرای گروهی از مردم و به ویژه افراد تحصیل کرده و روشنفکر جامعه بی تاثیر نبوده است. قانونی که قسمت اعظمش در پی دو کودتای ۱۹۶۰ و ۱۹۸۰ در این کشور تصویب شده و حاوی مصوبه هایی همچون منع ورود دختران محجبه به اماکن رسمی، ممنوعیت فعالیت اقلیتهای مذهبی و فرهنگی و موانع بسیاری درباره آزادی عقیده است. علی شعر دیلک، خبرنگار سی ان ان ترک در این باره می گوید: "این قوانین باید تغییر کند. تا کی می توان یک کشور را با قوانین نظامیان اداره کرد و منتظر رشد آن جامعه شد."

ولی برخی دیگر مانند خانم نازلی ارای، نویسنده وعضو سابق حزب جمهوری خلق، دغدغه های متفاوتی دارند. او نگرانی اش را درباره پیروزی اردوغان چنین به زبان می آورد: "اگر باز هم بر سر انتخاب رئیس جمهور اختلافی میان دولت و ارتش رخ دهد، این بار احتمال کودتا واقعا هست و این یعنی از بین رفتن دموکراسی کج دار و مریز ما. من نمی خواهم عدالت و توسعه به تنهایی دولت تشکیل دهد، چون در آن صورت باز همان درگیری ها پیش می آید و در این میان فقط مردم زیان می بینند."

به اعتقاد خانم ارای مداخله مجدد ارتش در دولت، پرونده ترکیه را در اتحادیه اروپا برای همیشه خواهد بست. اردوغان چندی قبل به مخالفانش به طور تلویحی پیغام داده حاضر به رایزنی و نرمش درباره انتخاب رییس جمهور است، ولی هنوز نگفته آیا کاندیدای دیگری غیر از عبدالله گل رامعرفی خواهد کرد یا نه. البته امکان تکرار نامزدی وزیر خارجه کنونی برای کاخ چانکایا تا حدودی ضعیف می نماید.

14:30 گرينويچ - چهارشنبه 25 ژوئيه 2007 - 03 مرداد 1386

نفسیه کوهنورد
روزنامه نگار از ترکیه

ترکها لاییک بودن را چه می دانند

در میدانگاه کوچک محله قاسم پاشای استانبول، همان جایی که کودکی رجب طیب اردوغان، نخست وزیر ترکیه در آن سپری شده، هنوز تعدادی از پرچمهای احزاب عدالت و توسعه، حرکت ملی و دموکرات به چشم می خورد.

درست بالای میدان هم پرچم بزرگ آبی و سفید تیم فوتبال قاسم پاشا معلق است، تیمی که آقای اردوغان درجوانی از بازیکنان آن بوده و امسال بالاخره پس از شش دهه توانست رقیب خود را شکست دهد و جام لیگ باشگاههای استانبول را به دست آورد.

مردانی که بر نیمکتهای میانه میدان نشسته اند با اشاره به این موضوع می گویند آنها پیش از انتخابات پارلمانی موفقیت تیمشان را به فال نیک گرفته بودند و یقین داشتند که رجب طیب اردوغان نیز می تواند از پس حریفانش بخوبی برآید.

حال بازی واقعاً به نفع تیم عدالت و توسعه پایان یافته و این حزب توانسته با تفاضل گل زیادی جام انتخابات را در دست گیرد.

باوجود این، هنوز بسیاری از مسائل درباره آینده پارلمان و سرنوشت ریاست جمهوری ترکیه در هاله ای از ابهام قرار دارد و مخالفان حزب فاتح، باز زمزمه های پیش از رأی گیری را در مورد "به خطر افتادن نظام لاییک" آغاز کرده اند.

اما ساکنان محله قاسم پاشا که به نظر می رسد بیشتر از طبقه متوسط و تاحدی پایین دستند و به گفته صاحب قدیمی ترین قهوه خانه محل، "اکثریت مؤمن" هستند، این موضوع را از دریچه ای دیگر می نگرند.

نوری، مردهفتاد ساله ای که بازنشسته اداره پست است در این باره می گوید: "مخالفان عدالت و توسعه چون شکست خورده اند پی بهانه تراشی و دغل بازی اند، آنها همه چیز را آلت دست خودشان می کنند از جمهوری گرفته تا لاییسیسم، زیرا عادت کرده اند همه اینها متعلق به خودشان باشد".

وی یادآور می شود که وقتی تیم قاسم پاشا یک تیم نسبتاً بالای شهری را شکست داد هم، رسانه های مخالف دولت اردوغان طوری جلوه دادند که گویی نخست وزیر داور را تطمیع کرده است تا پنالتی به نفع این تیم بگیرد.

مشابه همین اتهام را در روزهای اخیر طرفداران حزب جمهوری خلق و برخی از احزاب دیگر مطرح می کردند و اینکه عدالت و توسعه با پخش برنج مجانی و ماکارونی میان قشر فقیر رأی خریده، نقل محافل شده بود.

در کنار این اتهامها، بین برخی از مردم این شایعه پیچیده که رجب طیب اردوغان قصد دارد در دور جدید اقتدارش، با اصلاح قانون اساسی، احکام دینی را در آن جای دهد و تعریف لاییسیسم را تغییر دهد.

وقتی در این باره صحبت به میان می آید، یوسف که معلم تاریخ است و گویا پدر یزرگش همرزم مصطفی کمال پاشا (آتاتورک) بوده تأکید می کند که چنین چیزی نه ممکن است و نه کسی به آن فکر می کند و در ادامه می افزاید: "علت مطرح شدن این حرفهای بی اساس، تعریف نشدن درست لاییسیسم در جامعه ترکیه است، همه فقط نام آن را می دانند و حتی در کتابهای مدرسه هم تعریف کافی و واضحی از آن نیامده است".

بر دیباچه کتاب درسی "تاریخ انقلاب ترکیه" که در دوره ابتدایی تدریس می شود، "لاییسیسم جدایی امور دینی از امور سیاست است".

به گفته یوسف گرچه این تعریف درست است اما در مدارس طوری از آن بحث می شود که گویی این ویژگی نه مختص نظام یک کشور، که از خصوصیات آدمهاست.

او می گوید: "آموزگارها معمولاً به جای اینکه بگویند نظام کشور ما لاییک است می گویند "ما لاییک هستیم" و بعد وقتی مثلاً در مدارس یا در دوران سربازی، نماز خواندن در اماکن عمومی ممنوع می شود، ناخودآگاه سکولاریسم با بی دینی برابری می کند".

بر اساس یکی از تازه ترین نظرسنجیها که با شرکت ۵۳۰۰ نفر در ترکیه انجام شده، تنها چهل درصد شرکت کننده ها تعریف درستی از این واژه ارائه داده اند و حدود ده درصد نیز لاییسیسم را مخالف دین دانسته اند، برخی دیگر هم آن را فقط" اصل اساسی جمهوری ترکیه " تعریف کرده اند.

عزت، مردی که در محله قاسم پاشا آرایشگاه زنانه دارد گویی از همین گروه ده درصدی است و در حالی که هنوز جوهر مخصوص رأی دادن بر انگشت اشاره اش مانده تأکید می کند: "لاییک بودن یعنی بی دین بودن".

در مقابل، صاحب قهوه خانه که اهل محل او را فردی اهل مطالعه و دیندارمعرفی می کنند پاسخ می دهد: "تعریفت نادرست است، اگر تو الآن آرایشگر زنانه هستی به این خاطر است که در کشوری با رژیم لاییک زندگی می کنی وگرنه طبق قوانین اسلام مشتریانت همه نامحرم محسوب می شوند".

اما این جملات نیز تصور عزت را تغییر نمی دهد زیرا او این بار تصریح می کند که به رغم برداشتی که از لاییسیسم دارد و آن را معادل بی دینی می داند، بشدت طرفدارجمهوری آتاتورک است.

این در هم آمیختگی مرز میان انسانها و نظام در برداشت بیشتر ترکها از"ساختار سکولار" سبب شده که جامعه به نوعی به دو بلوک اسلامگراها و لاییکها تقسیم شود و به تبع آن، چنین تصویری از این کشور پیش روی ناظران بیرونی قرار دهد.

حاج منصور، مرد سالخورده ای که ریش بلندی دارد و عرق چین بر سرگذاشته، به وقایع سالهای دهه هفتاد و ترور اوغور مومجو، نویسنده ترک اشاره می کند و می گوید: "هیچکس در این هشتاد سال نفهمیده لاییسیسم یعنی چه، بویژه آنها که خود را حامی آن می دانند، وقتی در تشییع جنازه مومجو فریاد می زدند "مرگ بر دین" باید منتظر شنیدن "مرگ بر لاییسیسم" هم می شدند".

او به حزب اسلامگرای سعادت رأی داده و بصراحت اعلام می کند اصلاً با رژیم لاییک موافق نیست و قوانین شرعی را ترجیح می دهد اما بلافاصله می افزاید: "البته اگر اردوغان با اصلاحات خود فضا را برای دینداران جامعه باز کند معتقدم در همین نظام می توانیم بخوبی زندگی کنیم، بویژه اینکه بیشتر جوانهای اطراف ما هم برخلاف دوران جوانی ما با این رژیم مخالف نیستند".

نظرسنجی دیگری که سال گذشته از سوی یکی از مراکز تحقیقاتی میان ۴۴۰۰ پسر و دختر جوان در مناطق مختلف ترکیه انجام گرفت نشان داد که نود درصد آنها موافق صددرصد جدایی حوزه دین از سیاستند اما تقریباً همین حدود هم گزینه های "لزوم احترام به دین و برداشته شدن ممنوعیت حجاب" را انتخاب کرده بودند.

از طرفی، شرکت کنندگان در نظرسنجی، محافظه کاری به مفهوم احترام به سنتها را مهم دانسته اما معتقد بوده اند که این احترام منافاتی با حمایت از نظام لاییک ندارد.

البته با نگاهی به نتایج انتخابات ترکیه از دهه پنجاه تاکنون هم می توان دریافت که مردم این کشور معمولاً به احزاب محافظه کار رأی داده اند و این لزوماً به معنای اسلامگرایی آنها نبوده است.

از جمله، پیروزی حزب دموکرات و بازمانده آن، حزب عدالت قبل و بعد از کودتای ۱۹۶۰ و موفقیت حزب مام میهن به رهبری تورگوت اوزال همه مؤید تمایل ترکها به احزاب راستگراست.

حتی در سالهایی که احزاب چپ رأی بیشتری آورده اند باز ناچار به تشکیل دولت ائتلافی با راستگراها در مجلس بوده اند.

در این هنگام، باز صحبتها بسوی تعریف لاییسیسم و رابطه آن با دینداری باز می گردد.

عبدالقادر که بازنشسته شرکت حمل و نقل است و می گوید با اردوغان در این محله فوتبال بازی می کرده معتقد است "دولت پنهان " تعریف لاییسیسم را تحریف کرده است.

او تأکید می کند که آنچه "دولت پنهان" می نامد، هم دین وهم نظام را استثمار کرده و بعد می گوید: "الآن عدالت و توسعه متهم به این است که دین را آلت دست خود کرده اما من می گویم این متهم کنندگانند که هم دین و هم جمهوریت و هم آتاتورک را دستاویز قرار داده اند".

وی به این اشاره می کند که تنها حزب عدالت و توسعه بود که در برنامه اش با صلابت از حرکت ترکیه در مسیر غرب و اتحادیه اروپا حمایت کرده است، همان هدفی که مصطفی کمال پاشا برای ترکیه برگزیده بود.

جالب آنکه حزب جمهوری خلق که خود را اساس نظام معرفی می کند و افتخارش این است که خشت اولش را آتاتورک گذارده نه تنها در برنامه هایش به طور بسیار محدود به موضوع اتحادیه اروپا پرداخته بود، بلکه بر خلاف همیشه در تبلیغات انتخاباتی در برخی شهرها به مردم روسری هدیه می کرد.

آرایشگر زنانه محله اردوغان که مدتی سکوت کرده بود در این باره می گوید: "من مانیکوریست آتاتورک را می شناختم، آنچه او از مصطفی کمال می گفت هیچ ربطی به تعریف سردمداران ارتش و حزب جمهموری خلق از وی ندارد، آیا تا به حال می دانستید که آتاتورک در مسجد حاجی بایرام نماز می خواند، عکسهایش هست اما کسی جرأت ندارد چاپ کند".

سال گذشته زمانی که یکی از روزنامه ها اقدام به چاپ عکسهای آتاتورک کنار مادر محجبه اش چاپ کرد، جنجالی رسانه ای میان مخالفان و موافقان در گرفت و تا مدتها نویسندگان ترک به زوایای مختلف این موضوع پرداختند.

حتی پاورقیهای بسیاری در روزنامه ها در مورد حجاب مادر و همسر مصطفی کمال پاشا به چاپ رسید.

جهان با تأیید حرفهای عزت به چند زن محجبه و دو دختر غیرمحجبه اشاره می کند که بر نیمکت کنار آب انبار قدیمی محله نشسته اند و می گوید: "لاییسیسم واقعی یعنی این، لاییسیسم تنها دین را از سیاست جدا کرده اما در عین حال، حاوی مفهوم احترام به عقاید شخصی دیگران در زندگی اجتماعی است".

جهان دو دختر و دو عروس دارد که گویا یکی از دخترها و یکی از عروسهایش محجبه و دوتای دیگر غیر محجبه اند.

به اعتقاد او اتفاقاً همین قشر دیندار میانه رو هستند که لاییسیسم رابه مفهوم واقعی دریافته اند.

وی بیشتر عدالت و توسعه ایها را هم از این گروه می داند و می گوید: "وقتی می گویند اسلامگرا، تعریف این گروه نامفهوم می شود، مسلمانی با اسلامگرایی به مفهوم اسلام سیاسی است که اربکان [نخست وزیر اسبق و رهبر حزب منحل شده رفاه] از آن طرفداری می کرد".

او از نجم الدین اربکان که اکنون گرداننده اصلی حزب سعادت است، با عنوان "استاد" یاد می کند و یادآور می شود که اکنون استاد هم دیگر سخن از تغییر رژیم لاییک به میان نمی آورد اما باز معتقد است نرمش رجب طیب اردوغان هیچ اثری در تندروی مخالفان ندارد.

بر این گفتگوها، ابراهیم که آرایشگر است و می گوید دوست دوران جوانی آقای اردوغان بوده، نقطه پایان را می گذارد.

او که از پیروزی عدالت و توسعه خشنود است، درگیری بر سر نظام لاییک را بازی ای می خواند که در ترکیه در دور باطل ناشی از ضعف دموکراسی افتاده و می افزاید: "هر بازی ای اگر در فضای سالم انجام شود سه نتیجه می تواند داشته باشد: برد، باخت و دموکراسی اما در کشور ما بازیها معمولاً در پاسگاه پلیس پایان می یابند".

14:32 گرينويچ - جمعه 20 ژوئيه 2007 - 29 تیر 1386

نفیسه کوهنورد
روزنامه نگار از ترکیه

شیوه های تبلیغات انتخاباتی در تابستان گرم ترکیه

در حالی که شمارش معکوس برای انتخابات پارلمانی ترکیه آغاز شده است احزاب این کشور هم بر میزان تبلیغات خود افزوده اند.

پیش از هر چیز در گام نخست، هر حزب سعی کرده است زودتر از دیگران پرچمهای نمادینش را بر در و دیوار شهر بیاویزد و این رقابت سبب شده است در بعضی نقاط شهر پرچم یکی از احزاب بیش از بقیه به چشم بخورد، به طوری که گویی در آن سمت یا محله، آن حزب طرفداران بیشتری دارد.

اما فرقان که کارمند شهرداری منطقه دو استانبول است تأکید می کند انبوه پرچمهای یک حزب هرگز به معنای پرطرفدار بودن آن نیست و احزاب نسبت به بودجه شان اقدام به نصب آنها در گوشه و کنار شهر کرده اند.

در پی اختلاف میان دولت رجب طیب اردوغان، نخست وزیر ترکیه و حزب اقلیت مجلس (جمهوری خلق) بر سر گزینش رئیس جمهور، انتخابات پارلمانی این کشور زودتر از موعد اصلی برگزار می شود و همین نیز تا حدود زیادی برنامه های انتخاباتی احزاب را با مشکل مواجه کرده است.

اما تولیدکنندگان کالاهای تبلیغاتی چندان از این وضع ناراضی نیستند.

محمد بیلگیجی اوغلو که یکی از شرکای کارخانه تولید پرچم و تی شرتهای ویژه تبلیغ است می گوید: "زودرس بودن انتخابات ما را هم غافلگیر کرد اما با این حال فروش خوبی داشته ایم".

طبق تازه ترین آماری که رئیس صنف منسوجات ترکیه اعلام کرده، در دو ماه اخیر کارخانه ها بیش از ۳۵ میلیون پرچم مخصوص احزاب تولید کرده اند.

ولی پرچم، تنها ابزار احزاب در این انتخابات نیست و تولید کنندگان بادکنک هم از این نمد کلاهی برای خود دوخته اند.

تعداد بادکنکهایی که احزاب خریداری کرده اند حدود سیصد هزارعدد اعلام شده است، بادکنکهایی که همزمان با برگزاری تجمعات انتخاباتی احزاب مختلف، آسمان را پر می کنند وگاه باعث می شوند توجه حاضران بیشتر به آنها جلب شود تا سخنرانی رهبران احزاب.

گرمای تابستان و ترفندهای تبلیغاتی

در گوشه ای از میدان قدیمی اسبدوانی استانبول که اکنون میان ساختمانها و مسجدهای ایا صوفیه و سلطان احمد محصور مانده، مینی بوسی ایستاده و بطریهای آب اشامیدنی میان رهگذران پخش می کند، در کنار آن هم برنامه حزب عدالت و توسعه را به دست مردم می دهد.

در واقع، برگزاری انتخابات در گرمترین فصل سال بر نحوه تبلیغات احزاب هم تأثیر گذاشته و باعث شده هر یک برای جلب نظر مردم جهت حضور در تجمعات انتخاباتی چاره ای بیندیشند.

محمد که راننده این مینی بوس است می گوید: "این کار اردوغان نشان دهنده احترامش به مردم است و از طرفی این پیغام را می رساند که عدالت و توسعه آبی بر آتشی خواهد بود که در سایه کشمکشهای عقیدتی و قومی در دل این ملت شعله ور شده است".

ولی در این میان پسر جوانی که دانشجوست و خود را قایا معرفی می کند با اشاره به اینکه اصرار آقای اردوغان بر نامزدی عبدالله گل وزیر خارجه ترکیه برای ریاست جمهوری از سویی و لجبازی حزب مخالف و ارتش از سوی دیگر، انتخابات را به تابستان رسانده است می گوید: "به جای این کارها بهتر بود هر دو سو با هم هماهنگ باشند تا مردم در این گرما ناچار به حضور پای صندوق نشوند".

حزب آقای اردوغان علاوه بر این در بیشتر تجمعاتش از تکنولوژی بهره جسته و با افشاندن قطرات نرم آب از هلی کوپترهایی که کرایه کرده است نگذاشته مردم در گرما احساس ناراحتی کنند چراکه طبق قوانین انتخاباتی ترکیه، این گونه تجمعات باید در روز و پیش از غروب آفتاب برگزار شود و به رغم خنک بودن هوا در شب، احزاب حق ندارند شبها به برگزاری تجمع اقدام کنند.

اما حزب جمهوری خلق با توجه به این قانون ترفند جالبی به کار بسته و آن، برگزاری کنسرتهای شبانه توسط خواننده های محبوب مردم است که به موازات این کنسرتها هم به تبلیغ برنامه هایش می پردازد.

البته تمام شرکت کننده ها در این جمع تنها برای حمایت از حزب نمی آیند و موسیقی زنده هم نقش مؤثری در حضورشان در این میدانها دارد.

سمیه دختر محجبه ای که به کنسرت هالوک لونت و در واقع، تجمع تبلیغاتی حزب جمهوری خلق در استانبول آمده است با آنکه پرچم این حزب را در دست دارد تأکید می کند بیشتر برای لذت بردن از این کنسرت آمده است و می افزاید: "البته برادرم طرفدار این حزب است"

ترانه ها در خدمت انتخابات

در گوشه و کنار شهر استانبول می توان اتوبوسهایی دید که تصاویر رهبران احزاب مختلف روی آنها چاپ شده است و با صدای بلند ترانه های بسیار شاد پخش می کنند.

این شاید یکی از جذابترین قسمتهای فضای انتخابات در کشور باشد که نه تنها نظر مردم محلی که توجه توریستها را هم جلب می کند.

احزاب از هفته ها قبل از انتخابات شعرهای انتخاباتی شان را آماده کرده اند و بدین ترتیب شعارهای اصلی خود را با زبان موسیقی به گوش مردم می رسانند.

جالب آنکه نوع موسیقی که هر یک از احزاب برگزیده اند سنخیت خاصی با ریشه و نگرش آن حزب دارد.

حزب عدالت و توسعه که در این دوره سعی کرده بیش از دیگران پیامهای نوگرایانه سر دهد و به وضوح از لزوم اصلاح قانون اساسی و حرکت بسوی استانداردهای اتحادیه اروپا سخن به میان آورده، موسیقی با ریتم نزدیک به موسیقی پاپ انتخاب کرده است.

ترانه حزب جمهوری خلق هم که خود را یگانه حامی نظام لاییک ترکیه می داند بیشتر شبیه سرود ملی این کشور است گرچه هر از گاهی نیز از همان سرود جمهوری استفاده می کند.

همچنین حزب حرکت ملی، سومین حزب مطرح این دوره انتخابات ترکیه که در سایه اوجگیری فعالیت حزب کارگران کرد (پ ک ک) و به تبع آن، افزایش درگیری در مناطق کردنشین این کشور، جان تازه ای گرفته، موسیقی همچون مارش نظامی از اتوبوسهایش پخش می کند، آهنگی که نوای آلات موسیقی ترکی در آن حرف اول را می زند و تداعی گر ملی گرایی بیش از حد این حزب است.

این برنامه های تبلیغاتی بودجه های کلانی هم طلب می کند.

حزب جمهوری خلق با بودجه ای بالغ بر ۶۳ میلیون دلار بیشترین هزینه انتخاباتی را به خود اختصاص داده و در پی آن، عدالت و توسعه با چهل میلیون دلار در پله دوم قرار دارد.

حسین، کارگری که گویا بیشتر وقتها شب را روی سنگفرشهای خیابان استقلال به صبح می رساند در حالی که بروشورهای تبلیغاتی احزاب مختلف را در دست گرفته با عصبانیت می گوید: "به جای این همه هزینه و کاغذ پاره و پرچم پخش کردن بهتر بود کمی هم فکر بیکاری ما بودند".

مرد نسبتاً مسنی هم که از کنار ما می گذرد می گوید: "بیخود خیال خام نکن اینها فقط از انتخابات به انتخابات یاد مردم می افتند و با هزینه های گزاف به مردم هدیه و ساندویچ می دهند، بعد از انتخابات باز تو همین جا خوابیده ای ومن باید با حقوق بازنشستگی ام سر کنم".

20:24 گرينويچ - سه شنبه 24 ژوئيه 2007 - 02 مرداد 1386

احمد زیدآبادی
کارشناس مسائل ایران و خاورمیانه

عدالت و توسعه؛ اسلامگرا یا مسلمان سکولار؟

رسانه ‌های بین ‌المللی از پیروزی حزب عدالت و توسعه به رهبری رجب طیب اردوغان در انتخابات پارلمانی ترکیه به عنوان پیروزی اسلامگرایان یاد می ‌کنند.

در حالی که واژه اسلامگرایی در سالهای اخیر به نحله‌ ای فکری در دنیای اسلام اطلاق می ‌شود که خواهان دخالت دین در امور دولتی است، کاربرد اسلامگرایی برای توصیف حزب عدالت و توسعه ترکیه تا چه اندازه مناسب است؟

تردیدی نیست که حزب عدالت و توسعه در مقایسه با احزاب بشدت سکولار ترکیه دارای گرایش اسلامی است اما این گرایش تنها به حفظ حرمت دین در حوزه شخصی و مدنی محدود می‌ شود و در دستگاه دولت تبلوری ندارد.

این در حالی است که جریان اسلامگرایی در جهان معاصر نه به معنای تقید به دستورهای دینی در حوزه خصوصی و مدنی بلکه به معنای تأسیس دولتی با هدف اجرای احکام دینی در تمام شئون اجتماعی است.

امروزه در دنیای اسلام به مسلمانانی که معتقد به جدایی دین از دولت باشند، سکولار گفته می ‌شود، با توجه به این مطلب به نظر می ‌رسد که حزب عدالت و توسعه، تشکیلاتی شامل مسلمانان سکولار باشد تا حزبی اسلامگرا.

رهبران حزب عدالت و توسعه نیز تمایلی به شناخته شدن به عنوان حزب اسلامگرا ندارند و از همین رو، بر پایبندی خود به نظام سکولار ترکیه تأکید می ‌ورزند.

رویکرد عملی حزب اعتدال و توسعه هم در طول دوران حکومتش چیزی جز ادامه راه دولتهای سکولار قبلی چه در حوزه داخلی و چه خارجی نبوده است.

در حوزه خارجی، حزب عدالت و توسعه روابط رسمی ترکیه با اسرائیل را ادامه داده و هیچگاه در صدد قطع این رابطه برنیامده است.

جریانهای اسلامگرا در منطقه خاورمیانه عموماً به رسمیت شناختن موجودیت اسرائیل را امری غیرشرعی می‌ دانند و خواهان قطع روابط کشورهای اسلامی با آنند.

در واقع، دولت تحت رهبری آقای اردوغان در ترکیه، نه تنها روابط کشورش را با اسرائیل قطع نکرد، بلکه در دوره هایی در صدد برآمد از نفوذ توأمان خود در اسرائیل و جهان عرب در جهت پایان دادن به مناقشه دیرپای خاورمیانه استفاده کند، مسئله ‌ای که در صورت تحقق، موقعیت اسرائیل را به عنوان بخشی جدایی ناپذیر از خاورمیانه تثبیت می ‌کند.

مهمتر از این مسئله، اصرار حزب عدالت و توسعه بر پیوستن ترکیه به اتحادیه اروپاست.

دولتهای اروپایی شرط عضویت کامل ترکیه در اتحادیه اروپا را ایجاد اصلاحات سیاسی و اقتصادی در این کشور بر مبنای استانداردهای اروپایی اعلام کرده ‌اند.

حزب عدالت و توسعه برای اجرای این اصلاحات اعلام آمادگی کرده و به گفته برخی از منابع اروپایی، در این جهت از دولتهای سکولار قبلی ترکیه نیز موفقتر عمل کرده است.

هم اکنون نیز آقای اردوغان پیروزی قاطع حزب خود در انتخابات پارلمانی را رأی مثبت مردم ترکیه به ادامه اصلاحات برای پیوستن به اتحادیه اروپا اعلام کرده است.

تن دادن به استانداردهای اروپایی در حوزه سیاست و اقتصاد، به معنای پذیرش ماهیت سکولار دولتهای اروپایی و نهادینه کردن آن در ترکیه است.

به عبارت دیگر، اگر ارتش ترکیه و احزاب سرسخت سکولار خود را ضامن حفظ هویت سکولار جمهوری ترکیه در مقابل خطر اسلامگرایی معرفی می ‌کردند، حزب عدالت و توسعه با اصلاحات ساختاری به منظور عضویت در اتحادیه اروپا، سکولاریسم را در ترکیه نهادینه خواهد کرد.

در حقیقت، عضویت ترکیه با اکثریت مسلمان در اتحادیه اروپا، مفهومی بسیار عمیقتر از نهادینه شدن سکولاریسم در این کشور دارد.

عضویت ترکیه در اتحادیه اروپا به معنای آن است که تقابل فرهنگی عمیقی که از قرنها پیش تاکنون بین دو فرهنگ اسلامی و مسیحی در جریان بوده و با رشد اسلامگرایی در دوران اخیر در برخی از حوزه‌ ها به اوج خود رسیده، برای همیشه جای خود را به همکاری و همزیستی خواهد داد و از این فراتر، نوعی هویت مشترک بر مبنای منافع مشترک شکل خواهد گرفت.

چنین روندی مستلزم به حاشیه راندن هویتهای دینی و تعامل بر مبنای اصول سکولاریسم خواهد بود.

از این نگاه، حزب عدالت و توسعه در ترکیه عملاً در جهتی حرکت می‌ کند که هیچکدام از احزاب سرسخت سکولار براحتی نمی‌ توانستند در آن گام بردارند.

توفیق حزب عدالت و توسعه در مسئله فوق، قاعدتاً ناشی از این است که این حزب به جای ستیزه جویی با پاره ‌‌ای از معیارهای دینی در حوزه شخصی و مدنی، به دفاع از آنها برخاسته و به صورت حزبی سکولار اما مسلمان ظاهر شده است.

16:12 گرينويچ - پنج شنبه 10 مه 2007 - 20 اردیبهشت 1386

جمال موسوی

ترکيه بر سر دوراهی سکولاريسم و دموکراسی

بسیاری از ترکیه به عنوان محل برخورد تمدنهای کهن آسیایی و اروپایی یاد می کنند.

سنگ بنای نظام سیاسی این کشور بر اساس اندیشه های مصطفی کمال آتاتورک و برمبنای سکولاریسم یا جدایی دین از سیاست گذاشته شده است ولی مظاهری از مذهب مانند مساجد بزرگ و زیبا، فعالیتهای دینی و خانقاهها در ترکیه شهرت جهانی دارد، خانقاههایی که می توان در آنها به سماع درویشان چشم دوخت و لحظه ای را با صوفیان از دنیا بریده گذراند.

با این حال در هفته های اخیر صحنه سیاسی ترکیه شاهد تنش میان طرفداران سرسخت سکولاریسم و گروههایی بوده است که از خود وفاداری کمتری به سکولاریسم نشان داده اند.

عبدالله گل وزیرخارجه ترکیه که از رهبران حزب عدالت و توسعه است، تحت فشار طرفداران سکولارهای تندرو، نامزدی خود را از شرکت در انتخابات ریاست جمهوری پس گرفته است.

این حزب که علی رغم اعلام وفاداری به اصول سکولاریسم دارای گرایشهای میانه رو اسلامی است، از سوی سکولارهای افراطی به داشتن برنامه ای مخفی برای تضعیف سکولاریسم متهم است.

آگاهان می گویند که در بسیاری از کشورهای منطقه دموکراسی از جانب اسلامگرایی افراطی مورد تهدید قرار گرفته است اما نکته جالب توجه این است که دموکراسی در ترکیه از جانب سکولارها تهدید می شود.

این اولین باری نیست که ترکیه شاهد چنین منازعه ای است.

هشت سال پیش، بیش از یکصد نماینده مجلس ترکیه در اولین روز حضور مروه کاواکچی، نماینده زن محجبه در مجلس، با هیاهو خواهان خروج او از جمع قانونگذاران شدند.

او دیگر نتوانست به عنوان نماینده در مجلس حضور پیدا کند، البته دليلی که برای اخراج او از مجلس يافته شد، تابعيت آمريکايی اش بود.

البته سکولارهای سرسخت می گویند که با تکیه بر قانون اساسی و با روشها دموکراتیک راه را بر مخالفان خود بسته اند، ولی منتقدان آنها به نقش ارتش ترکیه در این میان اشاره می کنند.

ارتش به عنوان پاسدار ارزشهای سکولار در پنجاه سال گذشته سه بار اقدام به کودتا کرده است.

ده سال قبل نیز دولت منتخب نجم الدین اربکان نخست وزیر اسلامگرای ترکیه تحت فشار نظامیان مجبور به کناره گیری شد.

آن چنانکه ارمغان قول اوغلو، از فرماندهان پیشین ارتش ترکيه می گوید، علی رغم احتمال تعبیرهای گوناگون منتقدان، در وضعیت سیاسی جدید نیز ارتش همچنان مصمم به دفاع از سکولاریسم است.

با اینکه سکولارها موفق شده اند در مقطع فعلی از رئيس جمهور شدن نامزد حزب عدالت و توسعه جلوگیری کنند ولی به نظر نمی آید فشارهای سیاسی سکولارها و از طرفی نیز تهدیدهای ارتش، این حزب را به عقب نشینی واداشته باشد.

سارا رینزفورد خبرنگار بی بی سی می گوید که حرکت حزب عدالت و توسعه ادامه خواهد یافت و به نظر نمی آید وضعیت به زیان رجب طیب اردوغان و عبدالله گل به عنوان رهبران این حزب باشد.

این حزب گامهایی برای اصلاح قانون اساسی برداشته است تا مردم بتوانند مستقیماً رییس جمهور را انتخاب کنند، اقدامی که گفته می شود در موقعیت فعلی، منافع زیادی برای این حزب دارد.

در واکنش به تحولات اخیر ترکیه، اتحادیه اروپا از دموکراسی در این کشور دفاع کرده و به ارتش ترکیه اعلام کرده که باید حقوق دموکراتیک دولتی را که به شیوه ای دموکراتیک انتخاب شده محترم بشمارد.

ولی ضمن آن نیز به عقیده برخی آگاهان، دولتهای اروپایی که همواره از بر سرکار آمدن دولتی اسلامگرا در ترکیه بیم داشته اند با نگرانی تحولات این کشور را دنبال می کنند.

17:41 گرينويچ - چهارشنبه 18 ژوئيه 2007 - 27 تیر 1386

انتخابات ترکیه، الگویی برای کشورهای منطقه؟

مردم ترکیه چهار روز دیگر برای شرکت در انتخابات پارلمانی به پای صندوق های رای خواهند رفت.

برپایی انتخابات سراسری جدید به دنبال دخالت ارتش این کشور در انتخاب رئیس جمهور جدید ترکیه صورت می گیرد.

حزب عدالت و توسعه که ریشه های اسلامگرایانه دارد، پس از چهار سال و نیم حکومت، در تلاش برای پیروزی در انتخابات و اداره دولت آتی است.

ترکیه یکی از معدود کشورهای اسلامی در جهان است که دارای دموکراسی چند حزبی است و به همین خاطر این انتخابات به دقت از سوی جهانیان دنبال می شود.

مبارزات انتخاباتی در ترکیه به صورت پرشوری ادامه دارد، احزاب و گروه های سیاسی از پرچم ترکیه به وفور در تبلیغات خود استفاده کرده اند.

در اروپای غربی و آمریکا ترکیه را یک الگو برای کشورهای منطقه می دانند و آنها این کشور را مصداق آن می دانند که اسلام و دموکراسی آنگونه که برخی می گویند، با همدیگر تضادی ندارند.

ترکیه البته با سایر کشورهای منطقه، مانند ایران و مصر تفاوت دارد. جمهوری ترکیه از زمان تاسیس، جدایی دین از سیاست یا به صورت دقیق تر، کنترل دین توسط حکومت را پی گرفته است.

جانی دایموند، خبرنگار اروپایی بی بی سی در استانبول می گوید که دموکراسی مدل ترکیه خالی از عیب نیست، تا کنون ارتش ترکیه چهار بار به نام حفظ ارزش های جمهوری، در عرصه سیاسی دخالت کرده و با کودتا، دولت های قانونی را سرنگون کرده است.

اما روند فعلی به گونه ای است که حزبی که اسلام سیاسی را رد می کند اما از نظر دینی و اجتماعی رویه های محافظه کارانه را دنبال می کند، در صدر نظرسنجی ها قرار دارد.

البته معلوم نیست که حزب عدالت و توسعه بتواند مانند انتخابات پیشین، اکثریت پارلمانی را به دست آورد.

اگر این حزب نتواند به پیروزی قاطعی دست پیدا کند، برای انتخاب رئیس جمهوری بعدی ترکیه، مجبور به سازش با سایر احزاب خواهد بود، امری که چندان خوشایند آقای اردوغان نیست و شاید به همین خاطر است که وی در یکی از سخنرانی های اخیر خود گفته که در صورت عدم کسب پیروزی قاطع در انتخابات، از عرصه سیاست خارج خواهد شد.